Nieuwe coalitieakkoorden: vergeet mensen met een beperking niet

In veel gemeenten worden op dit moment nieuwe coalitieafspraken gemaakt. Daarin wordt bepaald welke onderwerpen de komende jaren prioriteit krijgen. Het gaat dan onder meer over wonen, zorg, verkeer, parkeren, binnensteden, openbaar vervoer, veiligheid, digitalisering en gemeentelijke dienstverlening.

Juist op al die terreinen raakt gemeentelijk beleid mensen met een beperking direct.

Daarom hebben wij onze oproep inmiddels naar alle gemeenten in Nederland gestuurd: neem toegankelijkheid en gehandicaptenbeleid concreet op in de nieuwe coalitieakkoorden.

Toegankelijkheid mag geen bijzaak zijn

Te vaak wordt toegankelijkheid pas achteraf bekeken. Dan blijkt een straat opnieuw te zijn ingericht zonder voldoende rekening te houden met rolstoelgebruikers. Een autoluwe binnenstad wordt moeilijk bereikbaar. Gehandicaptenparkeerplaatsen verdwijnen of liggen niet op de juiste plek. Betaalautomaten zijn niet bruikbaar. Digitale loketten zijn ingewikkeld of ontoegankelijk. En houders van een gehandicaptenparkeerkaart krijgen per gemeente opnieuw te maken met andere regels.

Voor mensen zonder beperking lijkt dat soms een detail. Voor mensen met een beperking kan het betekenen dat zij een winkelstraat, gemeentehuis, ziekenhuis, evenement, terras, parkeerplaats of binnenstad simpelweg niet meer goed kunnen bereiken.

Toegankelijkheid is daarom geen gunst. Het is een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen.

Coalitieakkoord is hét moment

Een coalitieakkoord is meer dan een politiek document. Het bepaalt vaak jarenlang waar een gemeente wel of geen werk van maakt. Als toegankelijkheid daarin alleen in algemene woorden voorkomt, zoals “iedereen doet mee”, blijft het risico groot dat er in de praktijk weinig verandert.

Daarom vragen wij gemeenten om niet te volstaan met mooie woorden, maar om concrete afspraken op te nemen. Bijvoorbeeld over:

• voldoende en bruikbare gehandicaptenparkeerplaatsen;
• duidelijke en eenduidige regels voor houders van een gehandicaptenparkeerkaart;
• bereikbare binnensteden, ook bij autoluwe maatregelen;
• toegankelijke stoepen, oversteekplaatsen, gebouwen en openbare voorzieningen;
• toegankelijke gemeentelijke dienstverlening, ook digitaal;
• vroegtijdig overleg met mensen die zelf ervaring hebben met een beperking;
• jaarlijkse rapportage aan de gemeenteraad over de voortgang.

Voorkomen is beter dan achteraf repareren

Mensen met een beperking moeten niet telkens achteraf hoeven uitleggen waarom nieuw beleid voor hen niet werkt. Juist bij nieuw beleid moet vooraf worden getoetst wat de gevolgen zijn voor inwoners en bezoekers met een beperking.

Dat geldt zeker voor plannen rond parkeren, verkeer, autoluwe gebieden, openbaar vervoer en digitale dienstverlening. Als daar aan de voorkant onvoldoende rekening mee wordt gehouden, ontstaan problemen die later vaak moeilijk en kostbaar zijn te herstellen.

Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid

Nederland heeft het VN-verdrag Handicap geratificeerd. Dat betekent dat overheden, dus ook gemeenten, moeten werken aan een samenleving waarin mensen met een beperking gelijkwaardig kunnen deelnemen.

Dat vraagt meer dan goede bedoelingen. Het vraagt om beleid dat zichtbaar, toetsbaar en controleerbaar is. Juist daarom hoort toegankelijkheid thuis in elk coalitieakkoord.

Onze oproep

Wij roepen alle gemeenten op:

Maak toegankelijkheid concreet onderdeel van het nieuwe coalitieakkoord. Niet als losse bijzin, maar als herkenbare afspraak met duidelijke maatregelen.

Want een gemeente is pas echt leefbaar als iedereen er gebruik van kan maken: inwoners, bezoekers, ouderen, mensen met een beperking, mantelzorgers en gezinnen die afhankelijk zijn van goede bereikbaarheid en toegankelijke voorzieningen.

Toegankelijkheid is geen sluitpost.
Het is een voorwaarde voor vrijheid, zelfstandigheid en deelname aan de samenleving.