Misstanden in beeld - Meer dan reizen alleen

Intro

Op deze pagina laten we met foto’s zien hoe beleid, inrichting en handhaving in de praktijk uitpakken. Het gaat om vreemde verkeerssituaties, onlogische of verkeerd geplaatste verkeersborden, niet-passende parkeerplaatsen, blokkades en andere knelpunten in de openbare ruimte. Deze praktijkvoorbeelden maken zichtbaar waar het misgaat en waarom verbetering nodig is. Onze werkgroep bestaat uit (oud-)verkeerspolitiemedewerkers, van wie een deel GPK-houder is.

1. Verkeersborden die niet logisch of niet passend zijn

Foto’s van borden die elkaar tegenspreken, onduidelijk zijn, verkeerd geplaatst zijn of in de praktijk tot verwarring leiden.

Tegenstrijdige bebording in een autoluwe straat — Hier is sprake van tegenstrijdige bebording. Het blauwe bord voor voetgangersgebied wekt de indruk dat de straat alleen tussen de aangegeven tijden als voetgangersgebied geldt, zodat daarbuiten regulier verkeer zou zijn toegestaan. Tegelijkertijd duidt bord C1 op een algehele geslotenverklaring, behalve voor de uitzonderingen die op de onderborden zijn vermeld. Bord C1 betekent immers: ‘gesloten in beide richtingen voor voertuigen, ruiters en geleiders van rij- of trekdieren of vee’. Daardoor worden twee verschillende regimes naast elkaar gecommuniceerd. Voor de weggebruiker is dan niet meer helder welke regel precies geldt. Dat tast de duidelijkheid, de kenbaarheid en daarmee de rechtszekerheid aan.

Niet-officiële lichtzuil met rood en groen signaal — Geen officieel verkeerslicht, wel een misleidend signaal. Door de rood-groene weergave en afwijkende vormgeving kan deze lichtzuil verkeersverwarring veroorzaken, zeker voor mensen met kleurenblindheid of beperkt zicht. Daarmee kan zij in strijd zijn met artikel 2 BABW; overtreding daarvan is strafbaar gesteld in artikel 59 BABW. Dan vraag je je ook af of je met groen licht het verkeersbord C1, geslotenverklaring, mag negeren. Ik denk het niet.

Door de stapeling van borden, uitzonderingen en een niet-officiële lichtzuil ontstaat geen heldere verkeersregeling, maar een verwarrende en slecht herkenbare situatie.

2. Fout ingerichte parkeerplaatsen

Voorbeelden van parkeerplaatsen die officieel bestaan, maar in de praktijk slecht bruikbaar zijn, te smal zijn, onveilig liggen of niet aansluiten op het doel waarvoor ze bedoeld zijn.

Een gehandicaptenparkeerplaats is geen gewone parkeerplek. Wie hier moet uitstappen met een rolstoel, rollator of hulpmiddel heeft extra ruimte nodig. Op deze foto is goed te zien hoe krap en onpraktisch de situatie is: de rolstoel staat tussen twee auto’s, de deur moet wijd open en manoeuvreren is nauwelijks mogelijk.

Dit laat zien waarom gehandicaptenparkeerplaatsen niet alleen met een bord geregeld zijn, maar ook voldoende breed, veilig en bruikbaar moeten zijn. Een plek die op papier klopt, kan in de praktijk alsnog ontoegankelijk zijn.

Slecht bereikbare gehandicaptenparkeerplaats naast boom — Slecht bereikbare gehandicaptenparkeerplaats. Deze gehandicaptenparkeerplaats ligt direct langs een boom en dicht bij andere obstakels. Daardoor is de beschikbare ruimte beperkt en wordt in- en uitstappen of het gebruik van een hulpmiddel onnodig bemoeilijkt.

Onbruikbare gehandicaptenparkeerplaats voor aangepast vervoer — Onbruikbare gehandicaptenparkeerplaats. De gehandicaptenparkeerplaats biedt hier onvoldoende ruimte voor veilig gebruik van een rolstoellift. Daardoor moet de lift deels buiten het vak uitklappen, wat laat zien dat de plaats in de praktijk niet goed bruikbaar is voor aangepast vervoer.

Een bord alleen maakt nog geen bruikbare gehandicaptenparkeerplaats. Zonder voldoende ruimte en juiste inrichting schiet de praktijk tekort en wordt het CROW-advies niet gehaald.

3. Toegankelijkheid en openbare ruimte

Foto’s van stoepen, paaltjes, drempels, doorgangen en andere obstakels die voor veel mensen problemen opleveren.

Lantaarnpaal midden op een trottoir — Lantaarnpaal midden op het trottoir, waardoor de vrije doorgang onnodig wordt versmald. Dit belemmert voetgangers, rolstoelgebruikers, mensen met een rollator en ouders met een kinderwagen.

Nog een lantaarnpaal als obstakel op een trottoir — Ook hier staat een lantaarnpaal midden op het trottoir. Door deze plaatsing ontstaat een duidelijke hindernis op een route die juist veilig en goed toegankelijk zou moeten zijn.

Niet over nagedacht, met de rolstoel en een scootmobiel kun je er niet meer langs.

Obstakels op trottoirs
Lantaarnpalen en andere objecten midden op het trottoir versmallen of blokkeren de doorgang. Daardoor ontstaan onveilige en slecht toegankelijke looproutes, vooral voor mensen met een rolstoel, rollator, scootmobiel of kinderwagen.

4. Autoluw, afsluitingen en ontheffingen

Praktijkvoorbeelden van situaties waarbij afsluitingen, camera’s, pollers of venstertijden leiden tot onnodige belemmeringen.

Verkeersborden niet correct geplaatst bij autoluwe regeling — De plaatsing van de borden is hier niet correct. Volgens punt 10 van de Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens moeten borden aan de rechterzijde van de weg worden geplaatst, of boven de rijstrook als het bord uitsluitend voor die rijstrook geldt, dan wel links als het uitsluitend voor de linkerzijde geldt. Het gaat dus niet slechts om een voorkeur of uitgangspunt, maar om een concrete plaatsingsregel. Wanneer daarvan zonder duidelijke noodzaak of logische koppeling wordt afgeweken, neemt de kans op misinterpretatie toe.

Verkeersborden links en rechts van de weg bij autoluwe zone — Ook hier staan verkeersborden zowel links als rechts van de weg, wat het straatbeeld onoverzichtelijk maakt. In combinatie met de niet-officiële lichtzuil ontstaat een rommelige en voor weggebruikers verwarrende situatie.

Een autoluwe regeling hoort duidelijk en direct begrijpelijk te zijn. Door de stapeling van borden, onderborden en uitzonderingen ontstaat juist verwarring. Hoe meer uitzonderingen en aanvullende aanduidingen nodig zijn, hoe minder helder de regeling in de praktijk is.

5. Handhaving en tegenstrijdige uitvoering

Situaties waarin regels, bebording en feitelijke uitvoering niet op elkaar aansluiten, met verwarring of ongelijke behandeling als gevolg.

Foto’s van vreemde, onlogische en ontoegankelijke situaties in de openbare ruimte.

Gehandicaptenparkeerplaats geblokkeerd door fietsen — Een gehandicaptenparkeerbord, maar de plek wordt feitelijk onbruikbaar door een volle rij fietsen. Een duidelijk voorbeeld van schijnbare in plaats van echte toegankelijkheid.

Te smalle loopruimte door haag en geparkeerd voertuig — Ontwerpfout: de bruikbare loopruimte is hier te beperkt. Door haag en voertuig ontstaat een knelpunt dat de stoep slecht toegankelijk maakt voor mensen met een beperking.

Deze foto’s laten zien hoe de openbare ruimte door een gebrekkige inrichting onnodig slecht toegankelijk wordt. De stoep biedt hier onvoldoende vrije doorgang voor voetgangers, zeker voor mensen met een hulpmiddel.

6. Overige misstanden

Voorbeelden die niet precies in één categorie passen, maar wel duidelijk laten zien dat de praktijk niet klopt.

Laadkabel over het trottoir — Een laadkabel over het trottoir belemmert de doorgang en vergroot het risico op struikelen of vastlopen.

Parkeerautomaat slecht bereikbaar voor rolstoelgebruikers — Ontoegankelijke inrichting: deze parkeerautomaat is voor rolstoelgebruikers door stoeprand en beperkte ruimte slecht of niet zelfstandig te bedienen.

Ook op particulier terrein kan een parkeerplaats gewoon voor openbaar verkeer openstaan. Dan kun je een gehandicaptenparkeerplaats niet gebruiken als stallingsplek voor een aanhanger. Deze plek hoort beschikbaar te zijn voor mensen met een beperking die extra ruimte nodig hebben om veilig in en uit te stappen. Na druk is de aanhanger uiteindelijk verwijderd.

Den Haag: betalen vanuit een rolstoel praktisch onmogelijk Deze parkeerautomaat laat zien hoe slecht toegankelijkheid in de praktijk soms is geregeld. Wie in een rolstoel zit, kan het scherm, toetsenbord en de betaalvoorzieningen niet op een normale en zelfstandige manier bereiken of bedienen. Toch wordt wel verwacht dat er betaald wordt. Dat is niet redelijk en niet inclusief. Als een betaalautomaat niet toegankelijk is voor mensen met een beperking, mag de verantwoordelijkheid daarvoor niet eenzijdig bij de gebruiker worden gelegd.

Een gehandicaptensticker hoort niet ergens bovenin het schap te hangen, maar op een hoogte waar iemand vanuit een rolstoel zelf bij kan. Toegankelijkheid betekent niet alleen dat een product wordt verkocht, maar ook dat mensen met een beperking het zelfstandig kunnen pakken.

Deze foto’s maken duidelijk dat toegankelijkheid niet alleen afhangt van het hebben van een voorziening, maar vooral van de bruikbaarheid ervan. Door gebrekkige plaatsing ontstaat schijn-toegankelijkheid in plaats van echte toegankelijkheid.

Wie bezwaar heeft tegen dit soort situaties, komt vaak eerst uit bij dezelfde gemeenten die deze inrichting zelf hebben gecreëerd of laten voortbestaan. Tegelijkertijd ontbreekt soms binnen gemeenten voldoende specialistische kennis om verkeersmaatregelen juridisch juist, logisch en zonder tegenstrijdige signalen vorm te geven.

Deskundigen zijn hier eenduidig: de bebording is onbegrijpelijk en tast de kenbaarheid en rechtszekerheid aan. Daarmee is de regeling op zijn minst juridisch kwetsbaar.

Heeft u zelf een vergelijkbare situatie gezien?
Stuur dan een duidelijke foto met een korte toelichting. Praktijkvoorbeelden helpen om zichtbaar te maken waar inrichting, regels of handhaving tekortschieten.