Gemeenteraadsverkiezingen 18 maart 2026: inclusie en toegankelijkheid op de lokale agenda

Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In ons Zwartboek zien we hoe lokale keuzes over openbare ruimte, parkeren, handhaving en Wmo direct bepalen of je mee kunt doen. In dit artikel zetten we de belangrijkste aandachtspunten én de vragen die je aan partijen kunt stellen op een rij.

Gemeenteraadsverkiezingen 18 maart: waar moeten we op letten?

Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Voor veel mensen lijkt dat een verkiezing die vooral over lokale onderwerpen gaat zoals woningbouw, groen en verkeer. Voor mensen met een beperking zijn de gevolgen echter vaak veel directer. Juist gemeenten bepalen namelijk in belangrijke mate hoe toegankelijk onze samenleving in de praktijk is.

In het Zwartboek – Structurele uitsluiting van mensen met een beperking hebben we tal van voorbeelden verzameld van situaties waarin beleid, regels of uitvoering leiden tot problemen in het dagelijks leven. Veel van deze knelpunten hangen direct samen met keuzes van gemeenten.

Daarom is het belangrijk om bij de komende verkiezingen goed te kijken naar wat politieke partijen willen doen op een aantal belangrijke thema’s.

1. Toegankelijke openbare ruimte

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting en het onderhoud van straten, stoepen en parkeerplaatsen. In het zwartboek zien we veel voorbeelden van situaties waar toegankelijkheid onvoldoende is meegenomen. Denk aan te smalle stoepen, obstakels op looproutes of gehandicaptenparkeerplaatsen die in de praktijk niet bruikbaar zijn.

De vraag aan politieke partijen is daarom: wordt toegankelijkheid structureel meegenomen bij ontwerp, onderhoud en renovatie van de openbare ruimte?

2. Parkeren en bereikbaarheid

Gemeenten bepalen grotendeels hun eigen parkeerbeleid. Dat leidt in Nederland tot grote verschillen tussen gemeenten in de regels rond parkeren met een gehandicaptenparkeerkaart (GPK).

Voor mensen met een beperking kan dat grote gevolgen hebben voor hun mobiliteit en zelfstandigheid. Het is daarom belangrijk dat partijen duidelijk maken hoe zij willen omgaan met:

• voldoende en bruikbare gehandicaptenparkeerplaatsen

• duidelijke en begrijpelijke regels

• bereikbaarheid van voorzieningen en binnensteden

3. Handhaving en de menselijke maat

Steeds vaker wordt handhaving uitgevoerd met scanauto’s, camera’s en digitale systemen. Dat kan efficiënt zijn, maar leidt soms ook tot situaties waarin de menselijke maat ontbreekt.

Het zwartboek laat zien dat automatische handhaving soms botst met de dagelijkse praktijk van mensen met een beperking, bijvoorbeeld bij kort stoppen om een hulpmiddel in of uit te laden.

Politieke partijen moeten daarom duidelijk maken hoe zij willen zorgen voor een redelijke en menselijke toepassing van regels.

4. Zorg, ondersteuning en bureaucratie

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de ondersteuning via de Wmo. Veel klachten die we ontvangen gaan over ingewikkelde procedures, lange wachttijden of het steeds opnieuw moeten aantonen van beperkingen.

Een belangrijke vraag bij de verkiezingen is daarom hoe partijen willen omgaan met:

• bureaucratie bij Wmo-voorzieningen

• ondersteuning van mantelzorgers

• het verminderen van administratieve lasten voor mensen met een beperking.

5. Luisteren naar ervaringsdeskundigen

Een belangrijk uitgangspunt van het VN-Verdrag Handicap is: “Niets over ons, zonder ons.”

Toch worden mensen met een beperking nog te vaak pas achteraf betrokken bij beleid of plannen. Gemeenten kunnen dit verbeteren door ervaringsdeskundigen structureel te betrekken bij beleid, ontwerp en evaluatie.

Waarom deze verkiezingen belangrijk zijn

Veel van de problemen die in het zwartboek worden beschreven ontstaan niet door slechte bedoelingen, maar door beleid dat onvoldoende rekening houdt met de praktijk van mensen met een beperking.

Gemeenteraadsleden hebben een belangrijke rol in het controleren van beleid, het stellen van vragen en het zorgen dat inclusie daadwerkelijk wordt meegenomen in besluiten.

De verkiezingen van 18 maart zijn daarom een belangrijk moment om te kijken welke partijen zich echt willen inzetten voor een toegankelijke en inclusieve gemeente.